Beplantingsplan rotonde Nieuwkerksedijk-Zuid
Beplantingsplan langs de rotonde bij de afslag Nieuwkerksedijk-Zuid
In de laatste algemene bijeenkomst werd het gemeentelijk beplantingsplan rondom de rotonde bij de Karwei besproken. Het voorgestelde plan om 34 Albizia’s in rijen binnen een vierkant aan te planten als statement van de ontwerper werd niet enthousiast ontvangen. Exotische bomen in het buitengebied en dan 34 van één soort bij elkaar? Begrijpelijk dat de vergadering er om vroeg het bezwaar hiertegen nogmaals aan de gemeente kenbaar te maken. De gemeente vroeg ons hierop om nog eens met de ontwerper te overleggen want ze willen graag een plan dat in overeenstemming is met het biodiversiteitsbeleid van de gemeente Goirle. Jan Heesters en ondergetekende stapten namens het bestuur op 29 december j.l. het gemeentehuis binnen voor overleg.
Het overleg over het beplantingsvoorstel
We zitten met de ontwerper van de gemeente aan tafel, hij is alleen en legt ons opnieuw uit wat het idee achter het ontwerp is.
Hij ziet het vlak waar de albizia’s komen als een stuk behorend bij het industrieterrein en vertelt ons dat er grond is opgebracht op een voormalige stortplaats. Dat gegeven ziet hij als rechtvaardiging voor de keuze van een niet-inheemse boomsoort in een verder weinig biodivers ontwerp. Enkel op het maaiveld, in de boomspiegels en de paden is ruimte voor inheemse grassen en kruiden. Ter compensatie en contrast, zal de rest van het plan worden ingevuld met beplantingen die het biodiversiteitsdoel dienen, zegt hij erbij. Met dat contrast tussen de twee delen wil hij een statement maken dat aanleiding mag geven aan burgers (m.n. biodiversiteitsgezinde burgers) voor discussie over bomen, biodiversiteit en klimaatverandering.
Met respect maar ook met enige verbazing hoorden we dit aan. Wij zien die discussie met het gewenste statement er niet van komen en zien het anders. In het licht van onze doelstelling als B-team om biodiversiteit te herstellen en te vergroten vanwege het voortgaande verlies van biodiversiteit in Goirle is dit een ongewenste benadering voor een invulling van een stukje buitengebied dat aan een natuurgebied grenst. We wezen op de jarenlange inspanningen van ons B-team om de gemeente te overtuigen van het belang van biodiversiteit. In de gemeente lijkt dit besef nu zachtjes te zijn geland. Maar nu is het zaak om er ook naar te handelen. Het begrip ‘Basiskwaliteit Natuur’ wordt immers nu ook door Goirle omarmd. Dit betekent dat bij elke ruimtelijke ontwikkeling in de gemeente waar kansen liggen om de omgevingskwaliteit voor biodiversiteit te verbeteren, die dient te worden aangegrepen.
Biodiversiteit voorop
Naar onze mening is hier behoefte aan een beplantingsplan van inheemse boom- en struiksoorten dat ervoor zorgt dat de bodemkwaliteit op termijn verbetert. En wel dusdanig dat de bodemflora en -fauna insecten, vogels e.a. diersoorten worden aangetrokken. Vestigingsmogelijkheden (struweel met structuur) en voedsel (nectar, bessen, zaden, insecten) zullen dan beschikbaar komen. Met een keuze voor een gemengde aanplant van inheemse soorten die in een juiste structuur wordt aangelegd krijgen vogels voedsel-, broed- en schuilgelegenheid waar momenteel een groot gebrek aan is.
Urgentie
In de loop der jaren is veel buitengebied dat waarde had voor de plaatselijke flora en fauna met de bouw van wijken en het industrieterrein stukje bij beetje verloren gegaan. En nog steeds gaan de aanslagen op het landschap en de leefgebieden van diersoorten door. Denk aan de Bakertand. Het is daarom geen wonder dat de patrijs, de ringmus, de grasmus en de geelgors niet of nauwelijks meer in de dorpsrand voorkomen; allen soorten van het typisch droge zandige Brabantse milieu. (lees hierover in de studies van o.a. SOVON over de sterke achteruitgang van soorten in het urbane milieu).
We vinden daarom dat Goirle niet de luxe meer heeft om gronden die voor de verbetering van de biodiversiteit ter beschikking staan, te bestemmen voor kunstuitingen die op geen enkele manier bijdragen aan de condities die hard nodig zijn om de basiskwaliteit voor natuur te verbeteren.
Aan de ontwerper hebben we dit laten weten en hem, op zijn verzoek, van adviezen voorzien voor de beplantingen in het biodivers aan te planten deel. Hij zal het e.e.a. verder intern bespreken en het plan verder uitwerken en het ons opnieuw voorleggen. Vooralsnog verbaasde het ons dat hij zo vasthield aan het planten van albizia’s op die plek terwijl dat al in de eerste bespreking op bezwaren van ons stuitte.
Natuurinclusiviteit
Wij zijn geen tegenstander van kunstuitingen in de openbare ruimte. Zeker niet als die tot doel hebben maatschappelijke thema’s aan te roeren. Die uitingen zullen altijd nodig zijn om redenen van eigenheid en esthetiek. Maar (landschaps)kunst is zeer goed mogelijk met in achtneming van de biodiversiteitscrisis waarin we verkeren. Zij kan als kunstuiting ook bijdragen aan biodiversiteitsbesef en biodiversiteitsverbetering. Als architect kan ik hierover meepraten. Menigmaal heb ik natuurinclusiviteit aan mijn ontwerpen meegegeven zonder dat dit tot verlies leidde van technische, gebruiks- of architectonische waarde. We zien daarom een eigentijdse groene invulling van deze plek met een inspirerend ontwerp dat rekenschap geeft aan biodiversiteit met belangstelling tegemoet.
Victor Retel Helmrich