Weggooien is (een) zonde…..

Weggooien is (een) zonde..... hoe een invasieve exoot bezit nam van onze wateren als gevolg van ons menselijk handelen.

Op maandagavond 26 januari hield Janneke van der Loop een boeiend betoog over de watercrassula. In het dagelijks leven is Janneke werkzaam als ecoloog bij het waterschap Aa en Maas, maar zij deed daarvoor haar promotie onderzoek naar deze interessante plant. Zeker vijftig geïnteresseerden luisterden in de bibliotheek naar haar verhaal, dat zij illustreerde met mooie foto’s en treffende voorbeelden.

Watercrassula is van oorsprong een plantje uit Australië dat bij ons als vijverplant zijn intrede heeft gedaan. Wat maakt nou dat dit plantje kan zorgen voor een avondvullend verhaal? Het blijkt te beschikken over verbluffende eigenschappen, want het kan overleven in zowel natte als droge gebieden, zoals in waterlagen van vijvers en op hoge zandgronden. Maar hoe is dit vijverplantje daar terechtgekomen?

Verspreiding

Door dumpingen in de natuur, door mensen die hun vijver opruimen en het zonde vinden om de plantjes weg te gooien is de watercrassula inmiddels wijdverspreid. Verstoringen in het ecosysteem zijn eigenlijk ideale omstandigheden waar de crassula volop van profiteert. Hoe zien we dat terug? In stilstaande wateren groeit de hele waterlaag dicht zodra er een beetje voeding is. Dieren vermijden de plant, want die kennen deze plant niet als voedsel. Gevolg is dat wateren verstopt raken met alle gevolgen vandien voor flora en fauna, maar bijvoorbeeld ook voor de watersport.

Wapenwedloop

Janneke spreekt dan ook van een wapenwedloop tussen andere planten en de crassula. Een voorbeeld in onze eigen regio is het Natura 2000 gebied Huis ter Heide, waar het oeverkruid wordt ingezet tegen deze invasieve exoot. Het kost boswachters een flink deel van hun budget om de plant te bestrijden.

Verspreiding vindt verder nog plaats door vissers, roeiboten, dumping van vijvers, banden van machines, water en vee. Kortom het is haast onbegonnen werk om deze plant uit te roeien. In onze provincie is men ermee gestopt, maar op de Waddeneilanden valt nog succes te behalen door hun geïsoleerde ligging.

‘Als er een stukje van de plant onder iemands schoen zit, kan het al opnieuw gaan groeien.’

Bij het aanleggen van nieuwe natuur ontstaat de wrange situatie dat ganzen neerstrijken op de kale gronden. Deze zijn afkomstig van de crassularijke gronden waardoor zij het plantje weer verder verspreiden. Hierdoor krijgt de nieuwe natuur geen kans, maar raakt verstikt in de crassula.

Oplossingen

Janneke noemt verschillende mogelijke oplossingen waarvan preventie de goedkoopste en doeltreffendste is.

Eliminatie is niet makkelijk, dan zou je namelijk alles moeten verwijderen en dat is onhaalbaar gezien de snelle verspreiding. Beheersen is de duurste optie omdat je dan steeds opnieuw opschoningen van gebieden moet uitvoeren. Het afvoeren van de vervuilde grond is bijna onbetaalbaar geworden. Ludieke oplossing van Janneke is om alles in zee te gooien, want de plant kan niet tegen zout, maar vanuit wetgeving mag dit niet.

Wat wel succesvol is gebleken: dempen (onder een zeil), machinaal afgraven of afplaggen zodat de nutriënten uit het systeem worden gehaald. Nu wordt er onderzoek gedaan naar de inzet van een galmijt (ook uit Australië) aangezien dit ook een exoot is dient men hier eerst uitgebreid onderzoek naar te doen. Ook is systeemgericht beheer een interessante oplossing, je haalt dan biomassa weg en brengt andere inheemse vegetatie ervoor in de plaats door dit bij te planten.

Hoop

Gelukkig is er hoop! Er lijkt een evenwicht te komen in oude vennen, waar zichtbaar is dat inheemse vegetatie zich terugvecht. Met deze positieve woorden sluit Janneke een hele boeiende avond af, waarbij we veel geleerd hebben over het wel en wee van deze plant, en vooral wat we allemaal beter kunnen laten in onze goede bedoelingen om deze plant zelf uit te roeien.